1. มาตรฐานสากล EMVCo และระบบพร้อมเพย์ประเทศไทย
ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้นำมาตรฐาน **EMVCo QR Code Specification for Payment Systems** มาใช้เป็นแกนหลักของโครงสร้างระบบ PromptPay ตั้งแต่ปี 2560 ทำให้คิวอาร์โค้ดของไทยมีความเข้ากันได้ในระดับสากล และสามารถสแกนข้ามธนาคาร (Interoperability) ได้อย่างไร้รอยต่อ
รูปแบบข้อมูลที่จัดเก็บใน QR Code เป็นข้อความ ASCII ที่เข้ารหัสด้วยโครงสร้าง **Tag-Length-Value (TLV)**:
- **Tag (2 ตัวอักษร):** ระบุประเภทของฟิลด์ เช่น `00` คือ Payload Format Indicator, `54` คือ Transaction Amount
- **Length (2 ตัวอักษร):** ความยาวของข้อมูลในฟิลด์นั้นๆ เช่น `04` หมายถึงข้อมูลยาว 4 ตัวอักษร
- **Value (ตามความยาว Length):** ค่าข้อมูลจริง
2. ความแม่นยำสูงด้วยอัลกอริทึมตรวจสอบ CRC-16 (Cyclic Redundancy Check)
ฟิลด์สุดท้ายของ PromptPay QR Code ทุกตัวจะต้องเป็น **Tag 63 (Checksum)** ซึ่งคำนวณผ่านอัลกอริทึม **CRC-16/CCITT-FALSE** (Polynomial: `0x1021`, Initial Value: `0xFFFF`)
ประโยชน์ของ CRC-16 คือ:
1. หากรูปภาพ QR Code ฉีกขาด เลือนราง หรือกล้องจับโฟกัสผิดเพี้ยนแม้แต่บิตเดียว ค่า Checksum จะไม่ตรง แอปธนาคารจะไม่ยอมดำเนินการทำรายการ ป้องกันเงินโอนเข้าผิดบัญชี
2. ป้องกันการแก้ไขตัวเลขจำนวนเงินหรือเบอร์โทรศัพท์โดยไม่ผ่านการคำนวณ Checksum ใหม่
3. เปรียบเทียบ Static QR Code และ Dynamic QR Code
ในการค้าขายยุคใหม่ ร้านค้าควรเข้าใจความแตกต่างระหว่าง QR Code 2 ชนิดนี้:
| คุณสมบัติ | Static QR Code (ไม่ระบุยอด) | Dynamic QR Code (ระบุยอดเงิน) |
|---|---|---|
| การใช้งาน | พิมพ์ติดหน้าร้าน แปะข้างแคชเชียร์ | สร้างขึ้นใหม่ต่อ 1 ออเดอร์ หรือแสดงบนหน้าจอ |
| การกรอกจำนวนเงิน | ลูกค้าต้องพิมพ์จำนวนเงินเองในแอปธนาคาร | ระบบล็อกจำนวนเงินไว้ ลูกค้าไม่ต้องพิมพ์ยอด |
| ความเสี่ยงยอดโอนผิด | สูง (ลูกค้าอาจพิมพ์เลขขาด เกิน หรือผิดหลัก) | ศูนย์ (ยอดเงินตรงตามใบเสร็จ 100%) |
| การป้องกันสลิปปลอม | ปานกลาง ต้องตรวจเทียบยอดเอง | สูงมาก สามารถเทียบยอดเงินและเวลาได้แม่นยำ |
4. ข้อปฏิบัติป้องกันกลโกงสลิปปลอมสำหรับร้านค้าออนไลน์
มิจฉาชีพในปัจจุบันมักใช้โปรแกรมตัดต่อภาพสลิป หรือสร้างสลิปปลอมเพื่อหลอกรับสินค้า ร้านค้าควรมีมาตรการดังนี้:
1. **ไม่ดูเพียงภาพสลิป:** ต้องเปิดดูยอดแจ้งเตือนเงินเข้าในแอปธนาคารจริง หรือตั้งระบบแจ้งเตือนผ่าน SMS / LINE Official Account
2. **ใช้ Dynamic QR ระบุยอดที่มีเศษสตางค์:** เช่น สินค้าราคา 350 บาท อาจสร้าง QR ที่ 350.23 บาท เพื่อให้สามารถจับคู่ยอดโอนเงินเข้ากับออเดอร์ได้อย่างรวดเร็วและไม่ซ้ำใคร
3. **ตรวจสอบรหัสอ้างอิงและเวลารายการ:** หากภาพสลิปบอกเวลา 14:32 น. ยอดในบัญชีต้องปรากฏเวลา 14:32 น. ตรงกัน
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q:สร้าง PromptPay QR Code มีวันหมดอายุหรือไม่?
โดยทั่วไป Static PromptPay QR Code ไม่มีวันหมดอายุ สามารถใช้งานได้ตลอดไปจนกว่าเจ้าของบัญชีจะยกเลิกการผูกเบอร์โทรหรือเลขบัตรประชาชนกับบัญชีธนาคาร
Q:ปลอดภัยหรือไม่ที่ส่ง PromptPay QR Code ให้ลูกค้าสแกน?
ปลอดภัยมาก เนื่องจาก QR Code เป็นเพียงช่องทางระบุเลขบัญชีปลายทางสำหรับ "รับเงินเข้า" เท่านั้น ไม่สามารถนำไปใช้ดูดเงินหรือเข้าถึงบัญชีธนาคารของท่านได้
แท็ก:#พร้อมเพย์#PromptPayQR#EMVCo#CRC16#สลิปปลอม#ระบบชำระเงิน
LifeHub Security & Tech Teamวิศวกรซอฟต์แวร์และผู้เชี่ยวชาญด้านมาตรฐานระบบชำระเงิน
บทความนี้ได้รับการค้นคว้าและเรียบเรียงโดยกองบรรณาธิการ LifeHub โดยมุ่งเน้นการให้ข้อมูลที่ถูกต้อง ปฏิบัติตามกฎหมาย และเป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบการ หากท่านพบข้อผิดพลาดหรือต้องการเสนอแนะ สามารถติดต่อเราได้ที่ support@thain.store